RİYAD – Mahmut Geldi
Dünyada kadın haklarının en çok tartışıldığı ülkeler arasında yer alan Suudi Arabistan‘da, son zamanlarda “seçme ve seçilmenin yanı sıra araç kullanma ve spor etkinliklerine katılmaya izin verme” yönünde reform niteliğinde birtakım kararlar alındı.
Suudi Arabistanlı kadınlar, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü‘ne üst düzey makamlar tarafından alınan kararlarla, söz konusu hakları elde etmiş bir şekilde girdi.
Bu kararlardan biri olan araç kullanma serbestisi, kadınlara on yıllardır uygulanan yasağın kalkmasıyla geldi. Suudi kadınlar, haziran ayında yasağın sona ermesiyle, ehliyet alma ve araç kullanma fırsatını bulacak.
Ülkede “kadınların araç kullanmasına izin veren yasa çıkarılması” talebiyle ilki 1990’da olmak üzere 2011, 2013, 2014 ve 2015 yıllarında pek çok kampanya düzenlendi.
Dünyada kadınların araç kullanmasının yasak olduğu tek ülke olan Suudi Arabistan’da, Üst Düzey Alimler Kurulu tarafından “Kadınların araç kullanması haramdır” şeklinde verilen fetvadan dolayı yasal değişiklik yapılamıyordu.
Suudi Arabistan’da kadınlara yönelik alınan kararlardan biri de futbol maçlarını izlemek için stadyumlara giriş izni oldu. Suudi kadınların 2018 yılı itibarıyla ülkedeki 3 stada girebileceği açıklandı.
Suudi Arabistan Spor İdaresi Başkanı Turki bin Abdulmuhsin, geçen yıl ekim ayında düzenlediği basın toplantısında, 2018 yılının başından itibaren Riyad, Cidde ve Demmam’daki 3 stada ailelerin girişi için gerekli hazırlıkların yapılmaya başlanacağını duyurdu.
Kadınların kullanamadığı sosyal haklar
Suudi Arabistan’da yazılı bir yasa olmamasına rağmen kadınlara verilmeyen sosyal hakların başında ise seyahat geliyor. Kadınlar, yanlarında bir erkek olmaksızın tek başlarına seyahat edemiyor.
Ancak geçen ocak ayında yerel basında, Suudi Arabistan’da artık 25 yaş üstü kadınların kendi başlarına seyahat edebileceklerine yönelik karar alındığı yönünde haberler çıkmıştı.
Siyasi haklar
Dünyada uzun yıllar kadınları seçme ve seçilme haklarından mahrum bırakan tek ülke konumunda olan Suudi Arabistan’da, eski Kral Abdullah bin Abdülaziz’in 25 Eylül 2011’de yaptığı değişiklik ile kadınlar, 2015 seçimlerine katılmaya hak kazanmış, kısmen seçme ve seçilme hakkı elde etmişti.
Bu arada, Suudi Arabistan’da ilk defa geçen yıl bir kadın, belediye başkan yardımcısı olarak atandı. Doğu Bölgesi (Şarkiyye) Sekreterliği tarafından El-Huber Belediye Başkan Yardımcısı olarak İman Abdullah el-Gamidi isimli kadın görevlendirildi.
Belediyede çalışan ilk üst düzey kadın sorumlu olan Gamidi, Bilgi Teknolojisi ve Kadın Hizmetleri Dairesini yönetiyor.
Ekonomik haklar
Ülkede kadının ekonomideki yerini alması için atılan en önemli adımların başında ise Suudi Arabistanlı kadınların, artık velilerinin (yakını olan erkekler) iznini almadan kendi işlerini kurabilme hakkının verilmesi geldi.
Suudi Arabistan Ticaret ve Yatırım Bakanlığı sözcüsü Abdurrahman el-Hüseyin, geçen ay sosyal paylaşım sitesi Twitter hesabından yaptığı açıklamada, kadın vatandaşların artık erkek velilerin iznine ihtiyaç duymadan kendi işlerini kurabileceğine işaret ederek, “Kadın, ticaret hayatına başlaması için velisinin iznini almaya muhtaç değildir.” ifadelerini kullandı.
Bunun ardından Çalışma ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı da kadınların çalışma hayatına atılmasına teşvik anlamında, çalışan kadınların ulaşım ücretinin yüzde 80’ini üstleneceğini açıkladı.
Suudi Arabistan Emniyet Genel Müdürlüğü, şubat ayında kadınların asker olmaları amacıyla elektronik başvuruları açtığını duyurdu. Başvuracak adaylarda da en az lise mezunu olma, Riyad, Mekke, Medine, El-Kasım, Asir, El-Baha, Eş-Şarkiyye kentlerinde ikamet ediyor olma şartı aranıyor.
