Dinleme ve izleme operasyonları deşifre olan ABD ve İngiltere’ye karşı AB’nin derin sessizliği sürüyor.
Edward Snowden’in Amerikan Ulusal Güvenlik Kurumu’nn gizli dinleme ve izleme operasyonlarına ilişkin itiraflarının üzerinde üç hafta geçti. Snowden Hong kong-Moskova hattında sırra kadem bastı. Nerede olduğu bilinmiyor. ABD bilgiyi sızdıran Snowden’in ararken, destekçileri sığınma talebinde bulunabileceği bir yer arıyorlar. Dinleme ve izleme operasyonlarının görünürdeki büyük mağduru Avrupa yaşananlara nasıl karşılık vereceğini kestiremiyor. Hafta içinde konu Avrupa Parlamentosu’nda görüşüldü. Ortaya atılan görüşlerden biri Snowden’in geçici bir pasaport ile davet edilip parlamento bünyesinde kurulacak bir komisyon tarafından dinlenmesi oldu. Bu önerinin kabul edilip edilmeyeceği bilinmiyor; ancak Snowden’e birşey kazandırmayacağı kesin. Top artık karar vericilerin, baskı gruplarının, sivil toplum kuruluşlarının, muhalefetin ve vatandaşların tarafında.
Snowden’in amacı konuya dikkatleri çekmek ve yaşananlar konusunda insanları uyarmak idi. Vicdanının sesini dinleyen genç daha fazla bilgiye sahip olsa da bunları paylaşmaya bileceğini düşünerek asıl skandalın arkasında ki ABD ve İngiltere’ye hesap sorma konusunda Avrupa’nın çekingenliği dikkat çekici. ABD Başkanı Obama’nın 16 Haziran’da gerçekleştirdiği Almanya ziyareti sırasında bile konunun geçiştirildiği düşünüldüğünde Avrupalı iktidarların kamuoylarına bir şeyler yapıyor görünmenin ötesinde konuya beklenen ciddiyetle yaklaşmadıkları ve bir şeyleri gizledikler düşünülebilir.
Avrupa Birliği devletleri içinde konuya en pasif yaklaşan ülke Avusturya. Avusturya devleti bu konuda vatandaşlarının dinlenmesi ve izlenmesi konusunda ABD’ye gerekli izinleri veren tek ülke. Sağlık ve eğitim dosyalarının dışında “Big Brother” Avusturyalıların bütün kişisel bilgilerine istediği anda ulaşabilme hakkına sahip. Amerika 2009-2010 tarihlerinde uyguladı yoğun baskı ve tek taraflı vizeleri iptal etme tehdidiyle bu hakkı elde etti. Brüksel bu konuda Avusturya’yı ABD’nin truva atı olarak görmekte; çünkü bu tutum ister istemez ortak karar alam şansını ve tek ağızdan konuşabilmesini engelliyor.
Avusturya’da yayımlanan Profil dergisi Snowden için “dünyanın en cesur adamı” manşetini attıktan sonra, konuya ilişkin yayımladığı yazıda , “Edward Snowden tarihe geçecektir; ancak bu hikayesinin güzel biteceği anlamına gelmiyor” dedikten sonra yazıyı şu uyarıyı yaparak sonlandırıyor: “milyarlarca internet kullanıcısı sanal alemde özel yaşamın olmadığını biliyor”. Bu yaklaşıma Avusturya’da katılacak on binlerce Avusturyalı bulmak mümkün. Avrupa Birliği içinde de mikro ölçekte görülen bu tutuma dahil olacak milyonlarca insan çıkabilir. Telekulak skandalına genel bir « tepkisizliğin » olması üzerinde ciddiyetle düşünülmesini de gerektiriyor.
Bilginin de bir jeopolitiği olduğu, sanal alemin de bir parçası olduğu bir gerçek. Savaşların artık yalnızca karada, denizde ve havada gerçekleşmediği dijital dünyada da yansımaları olduğu ve olacağı kabul ediliyor. Snowden’in itiraflarıyla özelde ABD’nin genelde Batı dünyasının bilişim çağında yeni bir eşiğe geldiği ve Amerikan diplomasisinin sanal alemin devleriyle (Google, Facebook, Tweeter…) , Sillicon Valley ile yakın işbirliği içinde olduğu anlaşılıyor.
Fikri alt yapısının izlerini, ipuçlarını, sığ bir çalışma olmakla birlikte, Eric Schmidt (Google) ve Jared Cohen’in (Condoleezza Rice ve Hillary Clinton’un eski danışmanı, Google İdeas adlı bir think thank’ın başında) “The New Dijital Age” adlı çalışmalarında görmek mümkün. Yeni bir dil oluşturmaya çalışan yazarların kitap projesi 2009’da Bağdat’ta doğdu. Yazarlara teknolojinin diplomasiye yön verebileceğine ilham kaynağı olan ise şehrin yıkıntıları oldu!
Yeni dijital teknolojilerin Amerika Birleşik Devletleri’nin jeopolitik ve stratejik vizyonuna yön verebileceğine inanıyorlar. Kitapta Mısır’da geçen hafta yaşanan darbeye ışık tutacak bir yorumda bulunuyor. Mısır’da 2011’de gerçekleşen devrime ilişkin bölümlerde sosyal medya aracılığıyla başlatılan devrimlerin kolaylıkla başlatıla bileceği; ancak noktalanmasının çok daha zor olacağı ifade ediliyor. Kitaba katkılar sağlayan Henry Kissinger’e göreyse, güçlü liderlerin çıkmaması koalisyon hükümetlerine kapı aralayacak ve zamanla otokrasiye dönüştürecektir.
Aslında, Edward Snowden’ın itirafları daha genel bir projenin yalnızca bir boyutunu oluşturuyor. Dijital tekonolojilerin Amerikan soft power’üne destek verme ve oynayabilecekleri rol konusunda ortak bir noktada buluştukları itiraflardan anlaşılıyor. Değişen ve dönüşen dünya içinde şu an için projenin dışında kalan, paralel bir dünya kurabilmiş olan tek devlet Çin. Nasıl ki yazı ve matbaa devrimleri, toplumları hukuki, siyasi, dini ve bilimsel olarak dönüştürdüyse dijital devrim de aynı sahaları zamanla dönüştürecektir. Edward Snowden’in dünya kamuoyuna duyurduğu bilgiler değişen ve dönüşen dünyaya erken uyarı sinyali niteliğinde, tabii anlayabilene! Dünya Bülteni
