Karadeniz ve Hazar Denizi Hukukçular Birliği Başkanı Prof. Dr. İlham Rahimov, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki “Bir millet, iki devlet” anlayışını artık “Bir millet, bir devlet” seviyesine yükseltilme zamanının geldiğini belirterek Orta Asya Türk devletlerini de içine alan, Avrupa Birliği‘ne benzer bir yapının kurulması için bu adımın gerekli olduğunu söyledi.
Azerbaycan’ın onursal bilim insanı ve hukuk profesörü Rahimov, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Türkiye ile Azerbaycan arasında iktisadi, askeri ve siyasi birçok iş birliğinin devam ettiğini, bu ilişkilerin bölge ülkeleri için de model teşkil edebileceğini söyledi.
Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin Rusya ile askeri, siyasi ve ekonomik ilişkilerinin çok gelişmiş düzeyde olduğunu vurgulayan Rahimov, “Ancak Rusya ile ilişkileri çok iyi olsa da Azerbaycan, Rusya’nın liderliğindeki ‘Kolektif Güvenlik Teşkilatı’nda ve ‘Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’nda yer almıyor.” diye konuştu.
Rahimov, Türkiye ile Azerbaycan arasında birtakım askeri, siyasi ve ekonomik iş birlikleri olsa da iki devlet arasında bu ilişkilerin toplandığı bir çatı kurum ve bir format bulunmadığına dikkati çekerek böyle bir teşkilatlanma olduğunda diğer Türk devletlerine de buna dahil olmaları konusunda teklif götürülebileceğini kaydetti.
“Türk devletlerini de içine alan AB’ye benzer bir yapı için önce Bakü ve Ankara’nın bir ittifak kurması gerekiyor”
“Orta Asya Türk devletlerini de içine alan Avrupa Birliği’ne benzer bir yapı için önce Bakü ve Ankara’nın bir ittifak kurması gerekiyor.” diyen Rahimov şöyle devam etti:
“Böylece ikili ilişkiler en yüksek seviyeye çıkarılabilir. Gelecekte böyle bir yapılanma gerçekleştirebilmek için şimdiden bilim insanları, siyasiler ve devlet adamları ittifak modelleri üzerine tartışmalıdır. Biz ‘İki devlet, bir millet’ diyoruz ama henüz ortada bunu destekleyen bir kuruluş, teşkilat yok. O sebeple Orta Asya Türk devletleri, Azerbaycan’dan farklı olarak Rusya’nın teşkil ettiği siyasi, askeri ve ekonomik ortaklık içindedir.”
Sovyetler Birliği‘nin dağılmasından sonra Azerbaycan’ın Türkiye ile yakınlaşmasının Rusya tarafında pek hoş karşılanmadığını belirten Rahimov, Karabağ zaferinden sonra bu yakınlaşmanın önüne geçemeyeceklerini anladıklarını aktardı.
Rahimov, Rusya’nın Azerbaycan ile her yakınlaşmasında Ermenistan‘ın sorun çıkardığını, son Karabağ savaşında da bunun net bir şekilde anlaşıldığını belirterek “Rusya, bölge dengelerini bozacak şekilde Ermenistan’a yakınlık gösterdiğinde de Azerbaycan, Türkiye ile yakınlaşmıştır. Moskova ise bunu yakından takip etmektedir.” dedi.
Dağlık Karabağ konusunda Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin, Ermenistan’a karşı Azerbaycan’ı yeterince desteklemediklerini ifade eden Rahimov, çünkü Rusya’nın bu meselede tarafsız kalmalarını istediğini, oysa manevi desteklerinin bile Azerbaycan için yeterli olacağını dile getirdi.
“Bütün dünya bir millet olduğumuzu öğrendi”
Rahimov, Türkiye ile Azerbaycan’ın 30 yıl önce ‘Bir millet iki devlet’ anlayışını geliştirdiğini, bu sürede yaşananların iki halkın da bir millet olduğu gerçeğini ispat ettiğini belirtti.
“Bunu en son Karabağ savaşında da gördük.” diyen Rahimov, “Azerbaycan Türkleri ile Türkiye Türklerinin aynı etnik kökenden olup olmadığı konusu Rusya’da uzunca süre tartışıldı. Geçtiğimiz 30 yılda Türkiye ile Azerbaycan arasında yaşananlar bu iki halkın tek bir millet olduğunu ortaya koydu. Biz zaten emindik, şimdi onlar da emin oldu.” ifadelerini kullandı.
Karabağ savaşında Türkiye’nin Azerbaycan’a sağladığı askeri, siyasi ve manevi desteğinin bir yandan Rusları rahatsız ederken, bir yandan da bu iki halkın tek bir millet olduğuna kanaat getirmesine sebep olduğunu kaydeden Rahimov, “Ermeniler bunun böyle olduğunu zaten biliyordu. Artık Avrupa ülkeleri ve bütün dünya bir millet olduğumuzu öğrendi.” dedi.
Rahimov, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki başta enerji hatları, ulaşım ve askeri iş birliklerinin diğer Türk cumhuriyetleri ile bölge ülkeleri için de örnek teşkil ettiğine vurgu yaptı.
“Türkiye ile Azerbaycan arasında 30 yıldır devam eden ‘Bir millet, iki devlet’ anlayışının artık ‘Bir millet, bir devlet’ seviyesine yükseltilme zamanı geldi” diyen Rahimov, “Bunun gelecek için zaruri bir format olduğunu düşünüyorum. Çünkü gelecekte bizi neyin beklediğini bilmiyoruz. Kuzey komşumuzla ilişkilerin gelecekte nasıl olacağından emin değiliz.” diye konuştu.
Rahimov şöyle devam etti:
“Şimdi Rusya ile Türkiye münasebetleri çok iyi durumda. Fakat 20-30 yıl sonra bu ilişkilerin nasıl şekilleneceğini bilemeyiz. Şimdiden ‘Azerbaycan Türkleri yalnız değildir’ mesajı vermeliyiz. Son 30 yıldır yaşananlardan hareketle belki bundan sonraki 30 yılda bu yol bizi ‘Bir millet bir devlet’ modeline götürecektir. Bu hem bizim düşmanlarımız için hem komşularımız hem de dostlarımız için gereklidir. Bu Azerbaycan’ın geleceği için lazımdır. Er ya da geç bunun gerçekleşeceğine inanıyorum.”
“Türkiye-Rusya ilişkileri 100 yaşında”
Rahimov, Türkiye-Rusya yakınlaşmasının sadece bugüne ait bir mesele olmadığını, mart ayında bir asrı dolduracağını belirtti.
Türkiye ile Sovyet Rusya arasında ilk anlaşmanın 1921 yılında yapıldığını hatırlatan Rahimov, Türkiye Cumhuriyeti devletini ilk tanıyan ülkenin de Rusya olduğunu söyledi.
İki ülke ilişkilerinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında zirve noktasına ulaştığını ifade eden Rahimov, “Putin, Türkiye’ye resmi ziyarette bulunan ilk Rus devlet başkanıdır. Bu da iki ülke arasında yeni bir sayfa açıldığının göstergesi olmuştur. Bundan dolayıdır ki son yıllarda Rusya ile Türkiye arasında bazı provokatif olaylar yaşanmasına rağmen iki ülke ilişkileri bu sorunları aşmayı başarabilmiştir.” değerlendirmesinde bulundu.
