Asya ile Avrupa arasında, denizin altından kesintisiz demiryolu ulaşımı sağlayacak, dünyanın alanındaki önemli projelerinden Marmaray törenle açılacak.
Dünyanın en büyük ve önemli projelerinden, Türkiye’nin 153 yıllık rüyası Marmaray, Cumhuriyetin ilanın 90. yılında Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile Japonya Başbakanı Shinzo Abe ve Romanya Başbakanı Victor Ponta’nın yanı sıra 8 ülkeden 9 bakanın katılımıyla hizmete açılacak.
Türkiye’nin 153 yıllık rüyası Marmaray’ın açılış töreninde ayrıca Afganistan Ulaştırma ve Sivil Havacılık Bakanı Dr. Davud Ali Najafı, Azerbaycan Ulaştırma Bakanı Ziya Mammadov, Bulgaristan Ulaştırma, Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bakanı Danail Papazov, Gürcistan Ekonomi ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanı George Kvırıkashvılı, Moldova Ulaştırma ve Yol Altyapısı Bakanı Vasile Botnarı, Arnavutluk Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Edmond Haxhınasto, İspanya Bayındırlık Bakanı Ana Maria Pastor Julıan ile Romanya Ulaştırma Bakanı Ramona Manescu ve Dışişleri Bakanı George Cıamba katılacak.
Japonya Bakanlar Kurulu Sekreter vekili Katsunobu Kato, Kara, Altyapı, Ulaştırma ve Turizm Bakanlığı Kıdemli Bakan Yardımcısı Tsuyoshi Takagı ile Kazakistan Bakan Yardımcısı Azat Bekturov, Almanya Ulaştırma, Bayındırlık ve Kentleşme Bakanlığı Müsteşarı Jan Muecke, Pakistan Limanlar ve Denizcilik Bakanlığı Müsteşarı Rukhsana Rehman’de hazır bulunacak.
Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan tarafından konuk başbakanlar, bakan ve davetlilerin katılımıyla açılış Üsküdar İstasyonunda gerçekleşecek. Açılış konuşmalarının ardından Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan ile katılımcılar, trenle denizin altından Avrupa yakasına geçerek Yenikapı İstasyonu’na gidecek. Yenikapı İstasyonu’nda gerçekleştirilecek organizasyonun ardından tören sona erecek.
Cumhuriyetin ilanın 90’ıncı yılında hizmete girecek Marmaray, 153 yıllık geçmişi ile “Asrın Projesi” olarak adlandırılıyor. Marmaray, teknolojik alt yapısı, ekonomik büyüklüğü, demiryolu ulaşımına kazandıracağı ivme ve daha birçok yenilik bakımından dünyada ilkleri içinde barındırıyor.
Avrupa ve Asya yakasını İstanbul Boğazı’nın altından birleştiren Marmaray, Gebze ve Halkalı arasında konumlandırılan üç bölümden oluşuyor. 185 dakika süren Gebze ile Halkalı arası yolculuk süresi, Marmaray Projesi kapsamında iyileştirilmiş banliyö demiryolu sisteminin hizmete girmesiyle 105 dakikaya inecek. Bostancı ve Bakırköy arası 37, Söğütlüçeşme ve Yenikapı arası 12 dakika olacak. Trenler, İstanbul Boğazı’nın Asya bölümündeki Üsküdar İstasyonu ile Avrupa yakasındaki Sirkeci arasını ise 4 dakikada katedecek. Böylece İstanbul Boğazı’nın altından Avrupa ile Asya arası yolculuk süresi de 4 dakikaya inmiş olacak.
Boğaz geçiş kesiminde çift hat olarak Kazlıçeşme’den sonra Yedikule’de yer altına giren Marmaray, Yenikapı ve Sirkeci boyunca ilerleyerek İstanbul Boğazı’nın altından geçip İstanbul’un Anadolu yakasında (Asya) Üsküdar’daki yer altı istasyonuna ulaşacak. Ayrılıkçeşme’de tekrar yeryüzüne çıkarak Söğütlüçeşme’ye ulaşan hattın yaklaşık 13,5 kilometre olan bu kesimi, bugün hizmete giriyor. Gebze-Halkalı banliyö hattının da hizmete girmesiyle Marmaray ile Gebze-Halkalı arasında 2-10 dakikada bir sefer yapılacak. Tek yönde saatte 75 bin, günlük ortalama ise 1 milyon 200 bin yolcu taşınabilecek.
Vatandaşların 1 Kasım itibariyle kullanacağı Marmaray’da uygulanacak bilet fiyatları, şehir içi ulaşım fiyatları düzeyinde, 1,95 lira civarında olacak. İstanbulkart, Marmaray’da da kullanılacak.
Marmaray’ın 153 yıllık uzun ve zorlu öyküsü
Cumhuriyetin 90. kuruluş yılı olan 29 Ekim’de devletin zirvesi ile dünya liderlerinin katılımıyla açılacak olan dev proje, teknolojik alt yapısı, ekonomik büyüklüğü, demiryolu ulaşımına kazandıracağı ivme ve daha birçok yenilik bakımından şimdiden tüm dünyanın dikkatini çekmiş durumda. Ancak Türkiye’nin 1,5 asırlık rüyasına kavuşması o kadar da kolay olmadı. ‘Asrın Projesi’ diye de adlandırılan Marmaray’ın 153 yıllık uzun ve zorlu bir yapım öyküsü var.
Sultan Sultan Abdülmecid hayal etti
İstanbul Boğazı’nın altından geçecek bir demiryolu tüneli ile ilgili ilk düşünce 1860 yılında Sultan Abdülmecid tarafından dile getirildi. İstanbul Boğazı altından geçiş ilk olarak deniz dibi üzerine inşa edilen sütunların üzerine yerleştirilen tünel olarak planlandı. Bu fikir, izleyen dönem içerisinde daha ileri düzeyde değerlendirildi ve 1902 yılında bir tasarım geliştirildi.
Bu tasarımda İstanbul Boğazı’nın altından geçen bir demiryolu tüneli öngörülüyordu, ancak tasarımda, deniz dibi üzerine yerleştirilen bir tünelden bahsedildi. O zamandan bu yana, çok farklı fikir ve düşünceler denendi ve yeni teknolojiler tasarıma dönüştü. İstanbul Boğazı’nın altından geçen bir demiryolu toplu ulaşım bağlantısı isteği, 1980’li yılların başlarında giderek arttı ve 1987’de ilk geniş kapsamlı fizibilite etüdü gerçekleştirildi.
Çalışmalar sonucunda bugünkü projede belirlenen güzergah, en iyi güzergah olarak belirlendi. 1987 yılında ana hatlarıyla belirlenen proje, ilerleyen yıllarda tartışıldı ve 1995’te, daha detaylı etüt ve çalışmaların gerçekleştirilmesine ve 1987’deki yolcu talebi tahminleri dahil olmak üzere fizibilite etütlerin güncellenmesine karar verildi.
İlk kazma 2004’te vuruldu
Bu çalışmalar 1998 yılında tamamlandı, elde edilen sonuçlar daha önceden elde edilen sonuçların doğruluğunu göstererek, projenin İstanbul’da çalışan ve yaşayan insanlara birçok avantaj sunacağını ve şehirdeki trafik sıkışıklığıyla ilgili hızla artan sorunları azaltacağını ortaya çıkardı. 1999 yılında Türkiye ve Japon Uluslararası İşbirliği Bankası (JBIC) arasında bir finansman anlaşması imzalandı.
Bu kredi anlaşması, projenin İstanbul Boğaz Geçişi bölümü için öngörülen finansmanın temelini oluşturdu ve Mart 2002’de proje için ihale dokümanları hazırlandı. Aynı yıl boğaz tüp geçişi ve yaklaşım tünelleri ile 4 istasyon inşaatını kapsayan sözleşme BC1 Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı, Tüneller ve İstasyonlar işi ihale edildi, ihaleyi alan ortak girişim ile Mayıs 2004’te sözleşme imzalanarak Ağustos 2004’te Türkiye’nin 1,5 asırlık rüyası için ilk kazma vuruldu.
Delme ve batırma tünelleri olmak üzere 13,6 kilometresi yer altında ve deniz altında olacak toplam 76,6 kilometrelik Marmaray Projesi’nin en önemli aşamalarından biri olan Ayrılıkçeşme-Üsküdar-Kazlıçeşme-Yenikapı arasında delme tünellerin kazılmasına 21 Aralık 2006 tarihinde başlandı.
İlk tüp tünel 2007’de batırıldı
Marmaray’ın İstanbul Boğazı altından geçişini sağlayacak 11 tünelin ilki, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım ve dönemin DLH Genel Müdürü Ahmet Arslan’ın katıldığı törenle 24 Mart 2007’de denize batırıldı.
Dünyanın deniz altında en derine yerleştirilen tünellerin sonuncusu ise yine Bakan Yıldırım katıldığı törenle 23 Eylül 2008’de Boğaz’ın 60 metre altındaki yerini aldı.
İlk ray kaynağını Başbakan Erdoğan yaptı
Türkiye’nin 150 yıllık rüyasında, yeni bir dönüm noktası da 15 Ocak 2012’de Ayrılıkçeşme tünel girişinde gerçekleşti. Başbakan Erdoğan, geçen yıl 15 Ocak’ta Ayrılıkçeşme’de Marmaray’ın ilk ray kaynağını yaptı.
Başbakan Erdoğan, makinist koltuğunda
Sadece Anadolu ve Avrupa yakalarını değil, bir anlamda, Pekin ile Londra arasını kesintisiz demiryolu hattı ile birleştirecek Marmaray Projesi’nde ilk test sürüşü 4 Ağustos 2013 tarihinde yapıldı. İlk test sürüşünde makinist koltuğunda Başbakan Erdoğan oturdu. Erdoğan, kendi kullandığı trenle İstanbul Boğazı’nın altından Asya yakasından Avrupa yakasına geçti.
2 kıta 4 dakika
Marmaray’da yolculuk süresi, Gebze ve Halkalı arası 105 dakika, Bostancı ve Bakırköy arası 37 dakika, Söğütlüçeşme ve Yenikapı arası 12 dakika, Üsküdar ve Sirkeci arası 4 dakika olacak.
Tek yönde saatte 75 bin, günde ortalama 1 milyon 200 bin yolcu taşınması hedeflenen Marmaray’da bilet fiyatları ise şehir içi ulaşımda olduğu gibi 1,95 lira olarak belirlendi. Vatandaşlar İstanbulkart’ı, Marmaray’da kullanabilecek. Açılışın ardından Marmaray’ın işletmesi TCDD Genel Müdürlüğüne devredilecek.
Tarihi eserler sergilenecek Marmaray çalışmalarında yapılan arkeolojik kazılarda 35 binin üzerinde tarihi eser ile 13 batık gemi çıkarıldı.
Marmaray’da çalışmalar, 2004’te Arkeolojik Kazı Başlatma töreniyle başladı. Kazılarda İstanbul’un tarihine ışık tutacak birçok eser gün yüzüne çıkarıldı. İstanbul tarihini 8500 yıl geriye MÖ 6500’lü yıllara götüren ilk İstanbullunun iskeleti ve 8500 yıllık ayak izleri bu kazılarda bulunurken, dünya literatüründe yer alan ama izine bir türlü rastlanamayan Thedesius Limanı’nın da Yenikapı’da olduğu ortaya çıktı. “Milenyum limanı” da denilen bu alanda, 37 batık gemiye rastlandı. Bu gemilerden en dikkat çekeni ise “12 nolu batık”, yüküyle battığı günkü haliyle gün ışığına çıkarıldı.
Marmaray Projesi kapsamındaki arkeolojik kazılar ile buluntuların kaldırılması işlemleri geçen yıl tamamlandı. Bu tarihi değerler, Yenikapı 100 ada olarak nitelendirilen bölgede kurulacak Arkeopark’ta ve Marmaray Müzesi’nde sergilenecek.
