Türk Dil Kurumunca (TDK) oluşturulan çalışma grubu, eczacılık terimlerine yeni Türkçe karşılıklar bularak, ilk Türkçe İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğünü hazırladı.
Sözlükte, eczacılık terimlerine bulunan ilginç karşılıkların yanı sıra halk diline yerleşen sözcüklere de yer verildi.
“Deterjan-kirgiderir”, “otopsi-ölü açımı”, “mazoşist-özezer”, “katarakta-akbasma”, “grip-paçavra hastalığı”, “prezarvatife-kaput”, “prematüre-yarımca”, “efervesana-fışırdayan” sözlükteki ilginç bazı yeni terimler arasında.
TDK Başkanı Mustafa Kaçalin, “İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğü’ne ilişkin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, eczacılık terimlerine dil birliğini ve terimlerin daha anlaşılır olmalarını sağlamak amacıyla yeni karşılıklar bulunduğunu belirtti.
Çalışmanın, ilaç ve eczacılık terimlerine ilişkin kaynaklarda Türkçe karşılık bulunması konusunda görülen eksikliğin giderilmesine katkı sağlayacağına inandığını ifade eden Kaçalin, sözlüğün çalışma grubunda yer alan 11 öğretim üyesinin çabalarıyla hazırlandığını ve yaklaşık 12 yılda tamamlandığını söyledi.
Kaçalin, sözlükte 12 bin terimin tanımları ve yönlendirmelerinin mevcut olduğuna işaret etti.
Çalışmada birçok yabancı terime Türk dilinin kurallarına uyan yeni karışılıklar türetilirken, terimlerin Türkçe karşılıklarının kullanılmasına öncelik tanındığını anlatan Kaçalin, ancak kavram karışıklığına engel olmak için dile yerleşmiş, kökeni yabancı olan terimlere de yer verildiğini belirtti.
Kaçalin, sözlüğün hazırlanış tekniği, düzenlenişi ve bütün eczacılık bilim alanlarını içermesi nedeniyle alanında “ilk ve tek çalışma” olduğunu kaydetti.
Söklükte yer alan ilginç yeni karşılıklar
İlaç ve eczacılıkla ilgili terimlere pek çok yeni Türkçe karşılığın bulunduğu çalışmada, günlük yaşamda sıkça kullanan kelimelere bulunan ilginç karşılıklar dikkat çekiyor.
“By-pass”ın “köprüleme-aşırtma”, “check-up”ın “tambakı”, dedektörün “ararbulur”, dezenfeksiyonun “bulaş savma” olarak isimlendirildiği sözlükte, “efervesan-suda eriyen tablet” yerine “fışırdayan”, “endoskop” yerine “içgöreç” gibi karşılıklar kullanılıyor.
Sözlükte, bazı tıp terimleri için belirlenen yeni karşılıkar ise şöyle:
“-Biseksüel: Erdişi, Anksiyete: Kaygı, Aerosol: Püskürtü, Andropoz: Yaş Dönümü, Antidot: Ağugideren, Antienflamatuvar: Yangıgiderir, Atrofi: Körelme, Dejenerasyon: Yozlaşma, Depresyon: Çökkünlük, Deterjan: Kirgideren, Deodorant: Kokugideren, Diyaforetik: Terletici, Endoskop: İçgöreç, Fistül: Akarca, Filobotomi: Hacamat, Greft: Yama, Parfümeri: Itriyat, Migren: Yarım Baş Ağrısı, Nüks: Depreşme, Refleks: Tepke, Sendrom: Belirge, Halusinasyon: Varsanım, Uğunma: Katılma Nöbeti, Akut: İvegen, Kronik: Süregen, Benign: İyicil, Malign: Kötücül, Pürülan: İrinli, Radyoaktif: Işınetkin, Nazal: Burundan, Ürtiker: Dobaz, Makyöz: Düzgüncü-Yüzyapan, Grip: Paçavra Hastalığı, Ülser: Karha, Kürtaj: Kazıma, Dışkı: Kazurat, Epilasyon: Kılsızlaştırma, Traş Bıçağı: Kılkeser, Prospektüs: Tanıtmalık, Mazoşist: Özezer, Kabızlık: Peklik, Diş taşı: Kefeki, Korse: Sargaç, Diyare: Sürgün-Amel, Anestezi: Uyuşturum, Enjeksiyon: Şırıngalama, Radyasyon: Işıma, Prematüre: Yarımca, Agresif: Yayılgan, Astım: Yelpik, Epilepsi: Tutarık, Lokal Anestezi: Yerel Duyum Yitimi”
