Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İnşaat Mühendisleri Odası (İMO), heyelan sonucunda 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Olimpiyatları için inşa edilen atlama kulelerinde meydana gelen çökme ile ilgili gözleme dayalı ön rapor hazırladı.
İMO’dan yapılan yazılı açıklamada, 15 Temmuz’da meydana gelen çökmenin ardından 23 Temmuz’da bölgeye ulaşan İMO Yönetim Kurulu Üyesi Necati Atıcı, ODTÜ öğretim üyelerinden Nejan Huvaj ve Erdem Canbay’dan oluşan heyete Atatürk Üniversitesi Deprem Araştırma Merkezi, Atatürk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü ile İMO Erzurum Şubesi’nden kişilerin yaptığı incelemenin ardından rapor hazırlandığı kaydedildi.
Yükseklikleri 20, 40, 60, 95 ve 125 metre olan beş kayakla atlama kulesinin 2010 yılının sonlarında tamamlandığı ve 7 Ocak 2011’de hizmete açıldığı hatırlatılan açıklamada, atlama kulelerinin 2011 Kış Oyunları sonrasında birkaç kez kullanıldığı vurgulandı.
Yapılan saha incelemelerine göre, 15 Temmuz’da meydana gelen heyelan nedeniyle beş atlama kulesinin iniş rampalarının yıkıldığı ve tamamen kullanılamaz hale geldiği belirtilerek, şunlar kaydedildi:
“Kulelerde ise bir hasar gözlenmemiştir. Atlama kulelerinin bulunduğu bölgede hem imara (plana) esas hem de parsel bazlı zemin etütlerinin yapıldığı öğrenilmiş olsa da devam eden bilirkişi çalışması nedeniyle atlama kuleleri, iniş rampaları ile ilgili projeye ve zemin etüt raporlarına ulaşılamamıştır. Heyelanın meydana gelmesinden önce iniş rampalarında zemin hareketlerine bağlı olarak çeşitli çatlaklar oluştuğu ve bunların onarıldığı öğrenilmiştir. Heyelandan sonra da bölgede çeşitli yerlerde zemin hareketlerinin devam ettiği tarafımızca tespit edilmiştir. İniş rampalarının 40 santimetre kalınlığında betondan oluştuğu ve bu betonun yamaç üzerine yerleştirildiği gözlenmiştir. Betonun altında ince ve bir metreden kısa demirlerin belirli aralıklarla zemine düşey olarak (bir nevi çivi şeklinde) yerleştirildiği belirtilmiş ancak heyet arazide bu demirleri görememiştir. 40 santimetre kalınlığındaki betonun tabanına yatay olarak demir serilmesi ve üzerine beton dökülmesi şeklinde oluşturulduğu, beton içinde demir olmadığı tespit edilmiştir.”
Göletten su sızdığı iddiaları
“Rampaların bulunduğu yerde drenaj önlemlerinin eksik ve yetersiz olduğu anlaşılmıştır” denilen açıklamada, kamuoyuna yansıyan bazı bilgilerin doğru olmadığının gözlemlendiği bildirildi.
Açıklamada, kayak kulelerinin yakınında bulunan iki göletten su sızması nedeniyle heyelanın meydana geldiğine dair haberlerin gerçeği yansıtmadığı, göletlerin heyelan bölgesine 100 metre mesafede bulunduğu, göletlerde sızdırmazlık sağlanamaması durumunda bile suyun atlama kulelerine ulaşmasının mümkün olmadığının görüldüğü belirtildi.
Atlama pistleri ve kulelerin yapılmadan önce ve yapıldıktan sonraki durum için, bu şevde, hem statik hem de sismik durumda, şev duyarlılık hesaplarının yapılmamış veya yapıldıysa bile doğru hesaplanmamış olduğunun düşünüldüğü kaydedilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
“İnşaat öncesi ve inşaat sonrası yük durumları için ve statik-sismik durumlar için ayrı ayrı yapılacak şev stabilitesi analizlerinde güvenlik sayılarının kritik çıkması durumunda, şevde iyileştirme yapılması gerekirdi. Şevde yeterli drenaj önlemlerinin alınmadığı veya yapılan drenaj önlemlerinin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Heyelanla bir ilgisi olmadığı halde üst yapıdaki betonarme ve çelik elemanların projesine göre yapılıp yapılmadığının mutlaka kontrol edilmesi gerekmektedir.
İnceleme sırasında betonarme elamanlarda çok az miktarda donatı görülmüştür. Raporun sonuç bölümünde yer alan önerilerin, şu an heyelan bölgesinde sürdürülen çalışmalarda dikkate alınması yerinde ve doğru olacaktır. Acil önlemler alınmazsa şevin kayması devam edecektir. İncelemeler sonucunda, projenin hazırlanması ve yapım sırasında mühendislik hizmetlerinin tam olarak yapılmadığı anlaşılmıştır.”
Olay
Erzurum’da, 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Oyunları için yapılan ülkenin tek atlama kulelerinin pistlerinde 15 Temmuz Salı günü çökme meydana gelmişti.
