UCM’nin temelini oluşturan Roma Statüsü’ne taraf 122 ülkenin katıldığı New York’taki zirveye ilk kez “gözlemci devlet” olarak davet edilen Filistin’in BM Daimi Gözlemcisi Riyad Mansur, toplantıda yaptığı konuşmada, Filistin’in UCM sürecine ilişkin bilgi verdi.
Mansur, UCM’ye katılmak için Filistin tarafında konsensüs olduğunu belirterek, mahkemenin İsrail’inFilistin halkına karşı işlediği suçların hesabının sorulması için önemli bir fırsat olduğunu söyledi.
UCM’yi adalet aramak için “barışçıl ve yasal bir mekanizma” olarak gördüklerini dile getiren Mansur, “Filistin halkı, işgalci İsrail’in işlediği savaş suçları ve insanlığa karşı suçların UCM’de yargılanmasını istiyor.Filistin belki Roma statüsüne taraf olan 123. ülke olabilir” dedi.
Mansur, UCM’ye katılım zamanını Filistinli liderlerin belirleyeceğini kaydederek, bu katılımın kısa sürede gerçekleşeceğini düşündüğünü ifade etti.
Son dönemde uluslararası arenada meşruiyetini ve tanınırlığını artıran Filistin, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları gibi eylemleri soruşturan UCM’ye üye ülkeler toplantısına ilk kez gözlemci devlet olarak davet edilmişti.
BM Genel Kurulu’nda 2012’de yapılan oylamada Filistin’in statüsü “gözlemci kuruluş”tan “gözlemci devlet”e çıkarılmıştı. Genel Kurul kararı uyarınca UCM de Filistin’in statüsünü yükseltmişti.
İsrail işgalinin sonlanmasını isteyen BMGK karar tasarısı
Öte yandan, Arap ülkelerinin desteklediği ve İsrail’in Filistin topraklarındaki işgalini iki yıl içinde sonlandırmasını öngören BM Güvenlik Konseyi tasarısına ilişkin çalışmalar hızlandı.
İsveç’in Filistin’i tanıması ve Avrupa parlamentolarında üst üste Filistin’in tanınmasını isteyen tasarıların kabul edilmesinin ardından soruna BM çatısı altında çözüm bulunması ihtiyacı artmış durumda.
Uluslararası kamuoyunun desteğini yanında hisseden Filistin, BMGK’ya işgalin sonlandırılması için baskı yaparken, bu rüzgarın karşısında durarak Arap ve Avrupa ülkelerini karşısına almak istemeyen Obama yönetimi orta yolu bulmaya çalışıyor.
Arap ülkeleri tarafından hazırlanan ve geçen ay Ürdün’ün BMGK üyelerine dağıttığı tasarıda, Filistintopraklarındaki İsrail işgalinin Kasım 2016 sonuna kadar kaldırılması ve 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olacak Filistin devletinin tanınması talebi yer alıyor.
Filistin tarafı, tasarının çarşamba günü BMGK’ya resmi olarak sunulacağını belirtti ancak tasarıyı sunması beklenen Ürdün’ün BM Daimi Temsilcisi Dina Kawar, gazetecilere yaptığı açıklamada, tasarının sunulması için kendilerine herhangi bir talep gelmediğini söyledi.
Kawar, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin taraflarla temasının sürdüğünü ve bunun sonucunu görmek istediklerini belirterek, bu hafta tasarıya ilişkin bir adım atılmasının güç olduğunu dile getirdi.
Filistin’in BM Daimi Gözlemciliği’nden, AA muhabirinin sorusuna verilen yanıtta ise Filistin’den yapılan açıklamanın geçerliliğini koruduğu ve farklı bir gelişme olmadığı belirtildi.
Avrupa ülkeleri de tasarı hazırlıyor
Öte yandan Fransa, İngiltere ve Almanya’nın, Arap ülkelerinin tasarısına alternatif başka bir tasarı hazırlığında oldukları biliniyor. Tasarının detayları net olmamakla birlikte, karar metninde taraflardan müzakere masasına dönmeleri ve barış görüşmelerinin sonuçlanması için belirli bir süre sınırlaması konulması konularının yer aldığı öne sürülüyor.
Avrupa’da temaslarını sürdüren ABD Dışişleri Bakanı Kerry de taraflarla bire bir görüşerek orta yolu bulmaya çalışıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Kerry ile görüşmesinde Ürdün tarafından BM gündemine getirilen tasarıyı ABD’nin veto etmesini istemişti.
BMGK’daki bir oylamada 15 üyeden en az 9’unun kabul oyu kullanması ve daimi üyeler ABD, Rusya, Fransa, İngiltere ve Çin’in tasarıyı veto etmemesi gerekiyor.
Dina Kawar, daha önce yaptığı açıklamada da tasarıyı aralık sonuna kadar sunmayı planladıklarını ancak bunun ocak ayına da kalabileceğini belirtmişti.
Ocak ayında Konsey’in beş geçici üyesi de değişmiş olacak. Görev süreleri dolacak Arjantin, Ruanda, Güney Kore, Avustralya ve Lüksemburg yerine Angola, Venezuela, Malezya, İspanya ve Yeni Zelanda Konsey’de görev alacak.
Yeni üyelerle tasarı için 9 kabul oyu bulmanın daha kolay olması bekleniyor ancak bütün seçeneklerde veto yetkisi olan ve İsrail’in koşulsuz destekçisi ABD’nin bu hakkını kullanmaması için anlaşma yoluna gidilmesi gerekiyor.
“Ne yapacağımızı konuşmak için erken, tarafları dinliyoruz”
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, AA muhabirinin sorusuna cevaben yaptığı açıklamada, BM’de varsayımsal bir durumla ilgili ABD’nin nasıl bir adım atabileceği hakkında konuşmak için erken olduğunu belirterek, şu anda ilgili taraflarla görüştüklerini ve onların fikirlerini dinlediklerini aktardı.
Yetkili, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin Avrupa ziyaretinin, konuyla ilgili taraflarla temas kurma, onları dinleme ve ileriye dönük bir ortak yol doğrultusunda elden geldiğince çalışmayı hedeflediğini, aralarındaki koordinasyonu mümkün olan en yüksek seviyede tutmak istediklerini kaydetti.
Tüm bunlarda ortak hedefleri paylaştıklarını dile getiren yetkili, şöyle devam etti:
“Hepimiz gerilimleri yatıştırmak ve şiddet potansiyelini azaltmak istiyoruz. Hepimiz iki devletli bir çözüm umudunu korumak istiyoruz. Ve hepimiz, sadece İsrail ve Filistinliler değil, aynı zamanda tüm bölgeyi kökten istikrarsızlaştırabilecek şekilde sahadaki şiddetin tırmanmasını elimizden geldiğince engellemek istiyoruz. Dolayısıyla üzerine inşa edeceğimiz çok sayıda ortak zemin bulunmakta ve bence, İsrailliler ve Filistinlilerin yanı sıra Avrupalılar ve Ruslar da dahil, diğer birçok ülkenin bu konulardaki düşüncelerini dinlememiz gerekiyor.”
Muhtemel bir oylamada ABD’nin takınacağı tutumu konuşmak için erken olduğunu belirten Dışişleri yetkilisi, “BM’deki varsayımsal bir durumda ne yapabileceğimiz hakkında konuşmak için erken. Taraflarla konuşuyoruz, onların görüşlerini dinliyoruz. Konunun diğer taraflarıyla temas kurarak, koordine halinde kalmak ve sahada gerilimin yükselmesini önleme şeklindeki hepimizin paylaştığı hedef doğrultusunda çalışmak için çabalıyoruz” diye konuştu.
