IĞDIR – HÜSEYİN YILDIZ
UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi‘ne Türkiye adına dahil edilen lavaş, usta ellerde özenle pişirilerek kış sofralarındaki yerini alıyor.
Iğdır’da sert geçen kış şartlarında sabah saatlerinde tandırı yakan kadınlar, pişirdikleri lavaşları, kış sofralarında tüketmek üzere istifliyor.
Genellikle köylerde yaşayan vatandaşlar, yaz aylarında kendi elde ettikleri unla, kış boyunca her hafta yakılan tandırlarda ekmek pişiriyor.
“Kendimi bildim bileli tandır ekmeği yeriz”
Yöre sakinlerinden Cemal Güneş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, tandırda pişirilen lavaşın tadını hiçbir ekmeğin vermediğini, bunun adeta bir gelenek haline geldiğini söyledi.
Tandır ekmeğinin köy hayatının vazgeçilmezi olduğunu belirten Güneş, “Kendimi bildim bileli tandır ekmeği yeriz. Ekmeği çarşıdan almayız. Değirmenden un alıyoruz, hanım pişiriyor. Tandırları odun ve tezekle yakıyoruz. Biz tandırımızda kendi ekmeğimizi pişirmeyi tercih ediyoruz.” dedi.
Ayfer Güneş de lavaş pişirmenin zahmetli ancak elde edilen ekmeğin sağlıklı olduğunu dile getirdi.
Sabah başlayan tandır telaşının ardından 2 haftalık lavaş pişirdiklerini anlatan Güneş, “Önceden hamuru hazırlıyoruz, ekşimesini bekliyoruz. Hamur ekşidikten sonra ilavelerini yapıp, tandır başına getiriyoruz. İki veya üç çeşit ekmek pişiriyoruz. 20 yılı aşkın süredir lavaş pişiriyorum. Yaz aylarında değil ama kış aylarında pişirmek zor oluyor.” diye konuştu.
“Lavaş bizimdir, paylaşamayız”
Tandırda ekmek pişirmenin ustalık istediğini belirten Güneş, şunları kaydetti:
“Lavaş pişirmek ince ustalık ister, şimdi bazı insanlar tandıra dahi yaklaşamıyor. Oysa biz bu tandırlarda pişen ekmeklerle büyüdük, çocuklarımızı da kendi pişirdiğimiz lavaşlarla büyüttük. Atalarımızdan öğrendik, onlar da atalarından gördüklerini bize öğretmişler. Tarihten bugüne kadar lavaş bizimdir, kimseyle paylaşamayız.”
Vatandaşlardan Mehmet Özcan ise bu ekmeğin özellikle Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde pişirildiğini söyleyerek, “Tandır ekmeği kültürümüzün en güzel değerlerinden birisidir. Genelde kendi hasadımızdan elde edilen unla yapılır. Lavaşın yanı sıra ‘tapan’ adı verilen bir ekmek türü de yapılır. Lavaş ekmeği Türkiye’ye aittir, bu zenginliktir. Bu zenginlik var edilmeli ve yaşatılmalı.” ifadelerini kullandı.
