İSTANBUL – Murat Birinci
Domates, son dönemde hem fiyatı hem de uluslararası ilişkilerdeki yeri itibarıyla gündemden düşmezken, Türkiye’de domates üretiminin yarısından fazlasını beş il sırtladı.
AA muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgiye göre bu yılın ilk üç ayında ihracat tutarı 37 milyar 869 milyon dolara yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre ihracatta yüzde 9,2 artış yaşandı. İlk çeyrekte domates ihracatı, toplam ihracatın binde 3’ünü buldu.
Bu yılın ilk çeyreğinde domates ihracatı 123 milyon 52 bin dolar oldu. Geçen yıl ocak-mart döneminde domates ihracatı 79 milyon 960 bin dolar düzeyindeydi. Böylece bu yılın ilk çeyreğindeki artış geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 54 oldu.
Bu yılın ocak, şubat ve mart aylarında domates ihracat tutarı sırasıyla 28 milyon dolar, 41 milyon dolar ve 55 milyon dolar şeklinde gerçekleşti.
Ocak-Mart döneminde ihraç edilen taze domates miktarı 2016’nın aynı dönemine göre yüzde 39,2 artışla 143 bin tondan 200 bin tona çıktı.
Geçen yılki domates ihracat miktarı 486 bin ton olurken, bu ihracattan yaklaşık 240 milyon dolar tutarında ihracat geliri elde edildi.
2016’da 570 bin dolar tutarında 787 tonluk domates ithalatı gerçekleşirken, sektör temsilcileri bu ithalatların Türkiye’de üretilmeyen ve ağırlıklı lüks otellerde tüketilen domatesleri kapsadığını ifade etti.
Türkiye ürettiği domatesin yaklaşık yüzde 10’unu ihraç ederken, yüzde 90’lık kısım yurt içinde tüketiliyor.
Domates ihracatının 4’te biri Belarus’a
Bu yılın ilk çeyreğinde en fazla domates ihracatı 32,4 milyon dolarla (yüzde 26,3) Belarus’a yapılırken, bu ülkeyi 18 milyon dolarla (yüzde 14,6) Romanya, 11,8 milyon dolarla (yüzde 9,6) Polonya ve 9,3 milyon dolarla (yüzde 7,6) Irak takip etti.
Aynı dönemde Türkiye de yurt dışından 54 bin dolarlık domates ithalatı gerçekleştirirken, bunun 27,8 bin dolarlık bölümü Belarus’tan ve 14,5 bin dolarlık kısmı Rusya’dan yapıldı.
Domates üretiminde Antalya ve Bursa zirvede
2015 – 2016 üretim yılında 1,8 milyon dekar arazide domates ekimi gerçekleştirilirken, 12,6 milyon tonluk üretim yapıldı. Bu domateslerin 4 milyon tonu salçalık ve 8,6 milyon tonu sofralık olarak üretildi.
Domates üretiminin il bazında dağılımı incelendiğinde Antalya’nın 2 milyon 410 bin tonla (yüzde 19,1) ilk sırada yer aldığı görüldü. Bu ili 1 milyon 575 bin tonla (yüzde 12,5) Bursa, 975 bin tonla (yüzde 7,7) Manisa, 945 bin tonla (yüzde 7,5) İzmir ve 941 tonla (yüzde 7,5) Mersin takip etti.
Antalya ekili alan bakımından da 201 bin dekarla başı çekerken, 190 bin dekarla Bursa, 134 bin dekarla Manisa ve 127 bin dekarla İzmir şeklinde sıralandı.
Geçen yıl Türkiye’de kişi başına domates tüketimi yaklaşık 120 kilogram oldu.
