Kars’ın Sarıkamış ilçesindeki Allahuekber Dağları’nda şehit olan 90 bin askeri, harekatın 100’üncü yılında geniş kapsamlı törenlerle anmak için soğuk havaya rağmen çalışmalar yoğun şekilde sürdürülüyor.
Sarıkamış Harekatı’nın yıl dönümü anma etkinlikleri kapsamında, 100 bin kişinin katılması planlanan “Ay yıldızlı tören alanı”nda çalışma gerçekleştiriliyor. Toplam 15 bin metrekare alan üzerine inşa edilen ay yıldızlı tören yerinin taban zeminine kesme taş döşemesinin yanı sıra çevre düzenlemesi yapılıyor.
Hava sıcaklığının sıfırın altında 15 dereceye kadar düştüğü bölgede çalışma yürüten belediye ekipleri, zaman zaman ateş yakarak ısınmaya çalışıyor.
Sarıkamış Belediye Başkanı Göksal Toksoy, gazetecilere yaptığı açıklamada, her yıl ocak ayının ilk haftasında törenler yapıldığını anımsatarak, bu yıl da 2-4 Ocak’ta Sarıkamış Harekatı’nın 100’üncü yıl dönümü anma etkinlikleri yapılacağını söyledi.
Yaklaşık 6 aydır çalışmaların aralıksız devam ettiğini vurgulayan Toksoy, “Bu anlamda Orman ve Su İşleri Bakanlığı’mızın ulaşım ve yürüyüş yolu çalışmaları var. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’mızın tören alanıyla ilgili çalışmaları var. Ulaşım yolu çalışması devam ediyor” dedi.
Toksoy, yürüyüş yolundaki çalışmaların yüzde 90’ının tamamlandığını belirterek, tören alanının kış koşullarında 4 Ocak’a yetiştirilmeye çalışıldığını ifade etti.
“Bu tören alanı, 100’üncü yılında 100 bin kişi alacak”
Belediye ekiplerinin, soğuk havaya rağmen çalışmalarının aralıksız sürdüğünü anlatan Toksoy, şunları kaydetti:
“Bu tören alanı, 100’üncü yılında 100 bin kişi alacak. Yani bu saha 100 bin kişi kapasiteli. Sayın Cumhurbaşkanımız ve Başbakanımızın talimatları doğrultusunda çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz. Kendilerinin de anma etkinliklerine katılacaklarını umut ediyoruz. Allahuekber Dağları’nda bizler için canlarını feda eden şehitlerimize ne yapsak azdır. Türkiye şehitlerinin batı kapısı Çanakkale, doğu kapısı Sarıkamış’tır. Devletimiz, hükümetimiz bu konuda yoğun çalışma sürdürüyor. Bundan sonra yılın 12 ayında ziyaret için vatandaşlarımızı buraya bekliyoruz. Tarihimizi bundan sonraki nesillere böyle aktarmamız gerekiyor.”
Tören alanında karlar içinde çalışan işçilerden Kenan Alkan da şehitler için en zor şartlarda bile çalışılması gerektiğini belirterek, “Biz aslında onlara göre şanslı bir nesiliz. Bu vatan için canlarını feda eden şehitlerimiz için en soğuk şartlarda bile çalışsak azdır” ifadesini kullandı.
100 yılda unutulmayan acı
Sarıkamış Harekatı’nda yaşanan trajedinin ardından 100 yıl geçmesine rağmen acılar, hafızalardaki canlılığını koruyor.
Mehmetçik harekatta şartların tüm olumsuzluğu karşısında sergilediği üstün cesaret, sabır ve metanetle düşmanının bile takdirini kazandı.
Karlı dağlar ve aşırı soğuğa karşı tarihte eşine rastlanmayan bir mücadele ortaya koyan on binlerce Türk askeri, çetin doğa koşullarına ve tüm yokluklara karşın “emre itaate” asla baş kaldırmadı. Allahuekber Dağları’nı aşarken çoğu kurşun atamadan, düşmanla göğüs göğüse vuruşamadan şehit oldu. Kar altında soğuğa direnemeyen güçsüz vücutları mor renge bürünerek “kardelen”ler gibi karlara gömüldü.
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, 1. Dünya Savaşı’na yeterli hazırlıkları yapmadan girmek zorunda kalan Osmanlı Devleti’nde, Enver Paşa’nın, 93 Harbi’nde kaybedilen Kars, Batum, Artvin ve Ardahan’ı da geri alıp Kafkasya’ya yönelmek amacıyla orduyu insan boyunu aşan karla kaplı Allahuekber Dağları üzerinden Sarıkamış’a doğru harekete geçme emri vermesi büyük trajedinin başlangıcı oldu.
Araştırmalarda üst düzey komutanlara ait ortaya çıkan anılarda, henüz bıyığı bile terlememiş, yaşları 12-13 olan çocukların da bulunduğu Türk askerinin, karlara gömülerek şehit oluşu, tüm imkansızlıklara rağmen emre itaatkarlığı, bayrak sevgisi, vatanı uğruna neler yapabildiği tarihin altın sayfalarına kazındı.
Komutanlardan Kurmay Yarbay Şerif Köprülü İlden’in anılarında, Sarıkamış Harekatı’nda Enver Paşa’nın taarruz planlaması ve zamanlamasına yöneltilen eleştirilerle Türk askerinin verilen emirleri yerine getirebilmek için ölüm yolculuğuna sırt çevirmeden çıktığı bilgisi aktarılıyor. Köprülü Şerif Bey’in, “Sarıkamış bize büyük bir ibret olduğu kadar tarihimize parlak bir sahife-i şereftir. Tarihlere şan olsun ki büyük bir Türk ordusu cahil ve divane kumandanın ihtirasıyla yüksek dağlar üstünde kara kışın tipisiyle asırdide düşmanın güllesi ve kurşunlarıyla uğraşa, cenkleşe istiklal-i milli uğruna kamilen mahvoldu da bir neferi arka çevirmedi. Sarıkamış’ta hiç panik olmamıştır” ifadeleri anılarında dikkati çekiyor.
Sarıkamış’ta bir alay cephesinde, birçoğu karlara gömülerek ve bir kısmı da bir kurşun sıkamadan düşman güçlerinin ateşiyle şehit düşen birlikteki son 3-4 askere Enver Paşa’nın “Ne bekliyorsunuz? Saldırın” diye emir vermesi üzerine, askerlerin, “Şimdi saldıracağız, Paşa Hazretleri” şeklindeki cevabı “emre itaat”e ne kadar bağlı kalındığını ortaya koyuyor.
