Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Türkiye’de dış borçlardaki son artışın büyük bir bölümüne, bankaların borçlanmalarının öncü olduğunu, özellikle kısa vadeli yabancı yükümlülüklerindeki hızlı yükselişin bankları uzun süreli ve ani piyasa duruşlarını içeren aşırı strese karşı daha kırılgan hale getireceğini bildirdi.
Fitch’in Türk bankalarına yönelik açıklamasında, Türkiye’de bankaların borçlanmalarının, dış borçları artırdığı kaydedildi.
Türkiye’de dış borçlardaki son artışın büyük bir bölümüne banka borçlanmalarının öncü olduğu tespitine yer verilen açıklamada, “Bankaların özellikle kısa vadeli yabancı yükümlülüklerindeki hızlı yükseliş, onları uzun süreli ve ani piyasa duruşlarını içeren aşırı strese karşı daha kırılgan hale getirir” görüşü savunuldu.
Açıklamada, dış borçlardaki yükselişin Türkiye’nin 3 büyük özel sermayeli bankasının botunun “BBB-“ye düşürülmesinde ana faktör olduğu anımsatılarak, şu ifadelere yer verildi:
“Türk bankalarının yabancı borçlanmaları, 2008 yılsonu ile 2014 ilk çeyreği arasında yaklaşık 3 kat artış göstererek 164 milyar dolar olurken, ülkenin toplam dış borcu içindeki payını da yüzde 20’den yüzde 38’e çıkardı. Kamu dış borcu daha ılımlı yükseldi ve diğer sektörlerin dış borçlanmaları büyük ölçüde değişmedi. Bankalar söz konusu dönemde, Türkiye’nin dış borç artışının yüzde 71’ine neden oldu. Bu dönemde uzun dönem döviz borcu iki katına çıkarken, aynı zamanda bankaların dış döviz yükümlülüklerindeki kısa vadeli bileşenler de 4 kattan fazla olmak üzere ciddi yükseldi. Banka borçlarının kayda değer bölümünün kısa vadeli olması ise refinansman riskini yükseltiyor.”
“Bankaların döviz likiditesi üzerinde ciddi baskı oluşturabilecek”
Diğer varlıklar ve döviz türevlerinin, ılımlı bir şekilde ek döviz oluşturabileceği aktarılan açıklamada, Fitch’in en uç senaryosuna göre, sektörün bir yıllık dış borç hizmet ihtiyacı olarak tahmin ettikleri likidite pozisyonunun 80-85 milyar dolar düzeyinde bulunduğu dile getirildi.
Açıklamada, ani ve uzun süreli piyasa duruşlarının, bankaların döviz likiditesi üzerinde ciddi baskı oluşturabileceğinin altı çizilerek, şunlar kaydedildi:
“Özellikle Merkez Bankası’nın ek döviz yeteneği üzerinde potansiyel bir kısıtlama var. TCMB, stres senaryosu kapsamında sınırlı rezervlerine ilişkin şirket ve kamu dış borçları, portföy yatırımlarından çıkışlar ve cari açığın finansmanı gibi birçok farklı taleple karşı karşıya kalması muhtemel. Bu nedenle piyasadaki ani bir duruş ya da bankaların dış borçlarındaki daha hızlı büyüme, kırılganlığı artırarak bankaların notları üzerinde baskı yaratabilecektir. Eğer Türkiye’nin dış likiditesinde ciddi sıkılaşma olursa muhtemelen bankaların kredi profillerinin diğer yönleri de aynı zamanda zayıflar. Bu durumda tüm bankalarda sermaye oranı düşebilir, varlık kalitesi bozulabilir ve kar marjları daralabilir. Bunlar da bankaların notları üzerinde baskı yaratabilir.”
