Bitlis’in Güroymak ilçesine bağlı Günkırı beldesinde yaşayan kadınlar, dağ yamaçlarından getirdikleri topraktan yaptıkları tandırı satarak geçimlerini sağlama geleneği de asırlardır sürdürüyor.
Lavaş ekmeği ve büryan kebabının olmazsa olmazlarından olan tandırlar, Günkırı beldesindeki çok sayıda kadına iş kapısı oldu. Kadınlara uzun yıllardır ekonomik özgürlük, genç kızlara ise elde ettikleri gelir ile çeyizlerini hazırlama imkanı sunan tandır yapımı, hem beldenin hem de ailelerin ekonomisine büyük kazanç sağlıyor.
Beldede uzun yıllardır yapıp sattıkları tandırlarla geçimlerini sağladıklarını belirten Nebi Soyalan, 500 haneli beldenin büyük çoğunluğunun geçinin yapıp sattığı tandırla sağladığını söyledi. Dağların yamacından çıkardıkları kırmızı topraktan yapılan tandırları, uzun süren uğraşların ardından hazır hale getirdiklerini anlatan Soyalan, hava şartlarına bağlı olarak beldede bir kadının üç günde ancak bir tandırı tamamladığını ve tamamlanan tandırların kurutulduktan sonra kamyonlarla evdeki erkekler tarafından çeşitli illerde pazara sunulduğunu ifade etti. “Tandırları biz kadınlar, satışını ise erkekler yapıyor” diyen Soyalan, Edirne’den Van’a kadar birçok ilde sattıkları tandırların belde için önemli gelir kaynağı olduğunu dile getirdi.
Tandır yaparak aile bütçesine katkı sağlayan Filiz Soyalan ise mesleği annesinden öğrendiğini bildirerek, tandır yapımının zahmetli, bir o kadar da keyifli bir süreç olduğunu kaydetti. Tandır yapımını da anlatan Soyalan şöyle konuştu:”Dağın eteğinden çıkartılan toprağı öncelikle kurumaya bırakıyoruz. Daha sonra tekrar ıslattığımız toprağı elimizle yoğuruyoruz. İyice yoğrulan toprağı kıvama gelmesi için bir gün dinlenmeye bırakıyoruz. Daha sonra tandırı üç aşamada yapmaya başlıyoruz. Öncelikle alt tabakasını yapıp sonra yine kurutuyoruz. Alt kısım tamamlandıktan sonra orta tabakayı yapıp kurutuyoruz. Biraz kuruduktan sonra elimize aldığımız tahtalar yardımıyla iç ve dış yüzeylerini düzleştiriyoruz. Son aşamada ise üst bölümü olan ağız kısmını yapıp tandıra son şeklini veriyoruz. Hava şartlarına bağlı olarak üç günde tamamlanan bir tandırı 25 liradan satıyoruz. “Soyalan ailenin reisi Nedil Soyalan ise, evdeki kadınların yaptığı tandırları kamyonlara yükleyip yurdun değişik illerini götürdüklerini anlattı. Evde 25 liraya sattıkları tandır fiyatının satıcıya ulaşana kadar 60 liraya çıktığına dikkat çeken Soyalan, “Tandırları gelip beldeden alanlarda oluyor. Bizim kamyonlara yükleyip il dışına götürüp sattığımız da oluyor. Ancak arada yüzde 60 civarında bir fark oluyor. Beldede tandırı 25 liraya satarken, il dışına götürdüğümüz de ise masraflar attığı için bu masraflar hem bizi hem de satıcıyı olumsuz etkilediğinden fiyat 60-70 liraya kadar çıkabiliyor” dedi.
İHA
