Güney Kore’de dün meydana gelen feribot kazası, denizcilik tarihinin en büyük felaketlerini bir kez daha gündeme taşıdı.
Incheon kentinden turistik Jeju Adası’na giden 6,325 ton ağırlığındaki “Sewol” adlı feribot, dün sabah erken saatlerde Byungpoong Adası’nın 20 kilometre açığında sahil güvenliğe yardım çağrısı gönderdikten sonra yan yatmış ve hızla soğuk sulara gömülmüştü. Feribotta 325’i okul gezisine katılan lise öğrencisi olmak üzere 475 yolcu ve mürettebat bulunuyordu. 555 dalgıcın yanı sıra 169 tekne ve 29 uçakla sürdürülen arama kurtarma çalışmalarında 9 kişinin cesedi bulundu, 179 kişi de kurtarıldı. Kayıp 287 kişinin bulunması için çalışmalar, bölgede etkili olan kötü hava koşulları ve güçlü akıntılara rağmen devam ediyor.
Güney Kore, 1993’te de bir başka deniz faciasına sahne olmuştu. Seohae feribotu, 10 Ekim 1993’te Jeolla eyaletine bağlı Wi-do Adası açıklarında fırtına nedeniyle battığında kapasitesinin üç katı yolcu taşıyordu. Kazada feribotta bulunan 362 kişiden 292’si yaşamını yitirdi.
İki yıl önce İtalya’da kaza yapan Costa Concordia da tüm dünyayı üzüntüye boğmuştu. 13 Ocak 2012’de 4 bin 200 kişiyle Civitavecchia kentinden Savona kentine gitmek üzere yola çıkan lüks gemi, Giglio Adası açıklarında kayalıklara çarparak yan yatmış ve 32 kişiye mezar olmuştu.
Tarihin en eski deniz faciasının, MÖ 256 yılında Akdeniz’de yaşandığı düşünülüyor. Roma İmparatorluğu ile Kartaca arasındaki ilk Pön Savaşları sırasında Afrika’dan dönen bir Roma filosu, Akdeniz’de fırtınaya yakalanarak yok olmuştu. Faciada yaklaşık 90 bin Roma savaşçısının öldüğü tahmin ediliyor.
İspanya Kralı II. Philip’in 1588’de İngiltere’yi işgal etmesi için gönderdiği donanma, fırtınalarda batmış 15-20 bin denizciye mezar olmuştu.
Dünya tarihinin en büyük deniz kazalarından bazıları şöyle:
Wilhelm Gustloff (1945)
Dünya tarihinde en çok can kaybına neden olan deniz kazası, 30 Ocak 1945’te meydana geldi. Doğu Prusya’nın Gotenhafen limanından yola çıkan Alman yolcu gemisi “Wilhelm Gustloff,” II. Dünya Savaşı’nın sonunda Almanya’dan Sovyetler Birliği’ne geçen Doğu Prusya’dan kaçan binlerce kişiyi taşıyordu. 1937’de lüks bir yolcu gemisi olarak inşa edilen 25,500 gros tonluk Wilhelm Gustloff, aslında 2 bin yolcu kapasitesine sahipti. Resmi kayıtlarda gemideki yolcu sayısı 6 bin 50 olarak geçmesine karşın kaza sırasında gemide 9 binden fazla kişinin bulunduğu sanılıyor. Sovyetler Birliği’ne ait S-13 denizaltı tarafından fırlatılan üç torpidonun isabet ettiği gemi, sadece 50 dakika içinde Baltık Denizi’nin karanlık ve buz gibi sularına gömüldü. 903 kişinin kurtulmayı başardığı kazada resmi ölü sayısı 5 bin 348 olarak açıklandı. Ancak tarihin en kanlı kazasında yaklaşık 8 bin kişinin öldüğü sanılıyor.
Goya (1945)
Alman yük gemisi MV Goya, 16 Nisan 1945’te Baltık Denizi’nde Sovyetler Birliği’ne ait bir denizaltı tarafından vurulduğunda 6 bin 100 kayıtlı, yüzlercesi de kaçak yaklaşık 8 bin kişi taşıyordu. Sadece 7 dakika içinde batan gemiden 183 yolcu kurtulabildi. 6 binden fazla kişi, ya patlama sonucu ya da buz gibi denizde boğularak veya donarak can verdi. Kaza, dünya denizcilik tarihinin savaş dönemindeki ikinci en büyük kazası oldu.
Dona Paz (1987)
Barış döneminin en büyük deniz kazası ise 20 Aralık 1987’de Filipinler’de yaşandı. Yaklaşık 4 bin 500 kişiyle Leyte Adası’dan Filipinler’in başkenti Manila’ya giden Dona Paz feribotu, Tablas Boğazı yakınlarında 8 bin 800 varil benzin taşıyan petrol tankeri MT Vector ile çarpıştı. Çarpışmanın hemen ardından çıkan yangın, feribota yayıldı. Tankerden dökülen benzin, gemilerin çevresini de bir alev deniziyle çevirdi. Feribot yolcularından sadece 24’ü kurtulmayı başardı. Tahmini ölü sayısı 4 bin 375 olarak açıklandı. Vektor’un 13 kişilik mürettebatından ise sadece 2 kişi hayatta kalabildi.
Kiangya (1948)
Binlerce kişiyi taşıyan Kiangya buharlı vapuru, Şanghay’ın 80 kilometre güneyindeki Huanghu Nehri’nin ağzında havaya uçtuğunda takvimler, 4 Aralık 1948’i gösteriyordu. Vapurun, II. Dünya Savaşı sırasında Japon donanması tarafından yerleştirilen bir mayına çarparak infilak ettiği sanılıyor. Yaklaşık 4 bin kişinin ölümüne neden olan kazadan sadece 700 kişi kurtulabildi.
Lancastria (1940)
II. Dünya Savaşı sırasında İngiltere hükümetinin Fransa’daki vatandaşlarının tahliyesi için gönderdiği Lancastria gemisi, 17 Kasım 1940’da Alman savaş uçaklarının saldırısına uğradı. Fransa’nın St. Nazair liman kenti açıklarında 20 dakika içinde batan gemide 4 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. Gemiden sızan bin 400 ton yakıt, geminin çevresini alevlerle sardığı için kurtulmak için suya atlayanlar yanarak öldü. Kazazedelerin yardımına koşan diğer gemiler, 2 bin 500 kişiyi kurtarmayı başardı.
Halifax faciası (1917)
Fransız askeri yük gemisi Mont-Blanc, 6 Aralık 1917’de Kanada’nın Halifax limanı yakınlarında Norveç gemisi Imo ile çarpıştığında ağzına kadar mühimmat doluydu. Çarpışmanın ardından yanmaya başlayan Mont-Blanc’ın 40 kişilik mürettebatı, patlamadan saniyeler önce suya atlayarak kurtulmayı başardı. Ancak Halifax kentini harabeye çeviren patlamalarda 2 binden fazla kişi yaşamını yitirdi, 9 bin kişi de yaralandı.
Sicilya donanma faciası (1707)
İngiliz donanmasına ait dört gemilik bir filo, 22 Ekim 1707’de Cebelitarık’tan Portsmouth’a giderken Sicilya’nın batısındaki kayalıklara çarparak battı. HMS Association, HMS Eagle, HMS Romney ve HMS Firebrand gemilerindeki yaklaşık 2 bin denizci kazada can verdi.
Le Joola (2002)
Senegal’e ait Le Joola feribotu, 26 Eylül 2002’de saat 23.00 sıralarında Gambia açıklarında alabora oldu. 600 kişi kapasiteye sahip feribotta yaklaşık 2 bin kişi bulunuyordu. Aşırı yüklü geminin, fırtına nedeniyle beş dakika içinde battığı belirlendi. Barış zamanının en büyük ikinci deniz faciası olarak tarihe geçen kazada bin 863 kişi öldü. Kurtulmayı başaran 64 kişi arasında sadece bir kadın vardı.
Titanik (1912)
Dünya tarihinin en çok bilinen, çok sayıda romana ve filme konu olan deniz kazası, 15 Nisan 1912’de Atlas Okyanusu’nun kuzeyinde meydana geldi. Asla batmayacağı ileri sürülen lüks yolcu gemisi Titanik, ilk seferinde 2 bin 223 yolcu ve mürettebatla İngiltere’nin Southampton kentinden New York’a gidiyordu. Gemi, 15 Nisan’da aniden ortaya çıkan bir buzdağına çarptığında saatler 23.40’ı gösteriyordu. Gemi, saat 02.20’de okyanusun karanlık sularına gömüldü. Kazada bin 514 kişi öldü. Bunlardan bazıları, buz gibi sularda donarak can verdi. Birkaç saat sonra kaza yerine ulaşan Carpathia gemisi, 710 kişiyi kurtardı.
Lusitania (1915)
I. Dünya Savaşı sırasında New York’tan İngiltere’nin Liverpool kentine giden İngiliz yolcu gemisi Lusitania, 7 Mayıs 1915’te İrlanda açıklarında Alman denizaltısı fırlattığı bir torpido tarafından vuruldu. Dönemin en büyük gemisi olarak ün yapan Lusitania, vurulduktan sonraki 18 dakika içinde battı. Gemide bulunan bin 959 kişiden sadece 761 kişi kurtulabildi. Bin 198 kişi kazada yaşamını yitirdi. Tüm dünyanın tepkisini çeken kaza, ABD’nin savaşa dahil olmasının en büyük nedenlerinden biri oldu.
Toya Maru (1954)
Japonya’ya ait feribot Toya Maru, 26 Eylül 1954’te Hokkaido ve Honşu adaları arasındaki Tsugaru Boğazı’nı geçerken Marie Tayfunu nedeniyle battı. Kazada bin 153 kişinin öldüğü açıklandı. Ancak feribota biletsiz binen çok sayıda yolcu olduğu için tam ölü sayısı hiçbir zaman kesinlik kazanmadı.
USS Indianapolis(1945)
Tinian’daki ABD hava üssüne ilk atom bombasının en önemli parçalarını taşıyan donanma gemisi USS Indianapolis, 30 Temmuz 1945’te Japon denizaltısı I-58’in saldırısına uğradı. 12 dakika batan gemi, bin 196 mürettebattan 300’ünü denizin derinliklerine götürdü. Filikalarla batan gemiden kurtulmayı başlayan 900 denizci, köpekbalıklarının cirit attığı sularda aç susuz günlerce kurtarılmayı bekledi. Bölgede devriye gezen PV-1 Ventura gemisi, yardımlarına koştuğunda yarısından çoğu için artık çok geçti. PV-1 Ventura, sadece 317 denizciyi kurtarabildi.
El Selam Boccaccio 98 (2006)
Suudi Arabistan’ın Duba kentinden Mısır’ın güneyindeki Safaga’ya doğru yelken açan El Selam Boccaccio 98 feribotu, 3 Şubat 2006’da Kızıl Deniz’de battı. Bin 312 yolcu ve 96 mürettebat taşıyan gemiden sadece 388 kişi kurtulabildi. Feribot, yaklaşık bin kişiye mezar oldu.
Estonia (1994)
RORO gemisi Estonia, 28 Temmuz 1994’te Baltık Denizi’nin buz gibi sularına gömüldü. Yapılan incelemeler, geminin pruva kısmındaki bir kapağının açık kalması nedeniyle su aldığını ortaya çıkardı. 852 kişinin yaşamını yitirdiği kazadan 137 kişi kurtuldu.
Princess of the Stars (2008)
Filipinler’e ait Princess of the Stars adlı feribot, 21 Haziran 2008’de San Fernando açıklarında Fengşen Tayfunu’na yakalanarak alabora oldu. Gemide bulunan 747 kişiden sadece 57’si kurtuldu.
Ertuğrul Fırkateyni (1890)
Türkiye tarihinin en büyük deniz faciasını 16 Eylül 1890’da yaşadı. Dönemin Osmanlı Sultanı II. Abdülhamid, 1887’de Japonya İmparatoru Komeii’nin yeğeninin bir savaş gemisiyle İstanbul’u ziyaret etmesinin ardından Japonya’ya bir heyet göndererek iade-i ziyaret yapılmasını emretti. Donanmanın en güzel gemisi kabul edilen Ertuğrul Fırkateyni, II. Abdülhamid’den Japon İmparatoruna mücevherli imtiyaz nişanı ve diğer hediyeleri götürecekti. Temmuz 1889’da İstanbul’dan yola çıkan gemi, uğradığı ülkelerin halkları tarafından törenlerle karşılandı. Gemi, 11 aylık yolculuğun ardından 7 Haziran 1890’da Japonya’nın Yokohama Limanı’na vardı. Üç ay Japonya’da kalan gemi, İstanbul’a dönmek üzere 15 Eylül 1890’de Yokohama Limanı’ndan ayrıldığında dönüşü olmayan yolculuğu da başlamış oldu. Kuşimoto Adası açıklarında tayfuna yakalanan Ertuğrul Fırkateyni, 16 Eylül 1890’da kayalara çarparak battı. Kazada 587 denizci şehit oldu. Kurtulmayı başaran 69 denizci, Japonya imparatorunun talimatıyla Hiei ve Kongo adlı iki askeri gemi ile İstanbul’a gönderildi. Türk ve Japon halklarını birbirine yakınlaştıran kazanın kurbanları için 1891’de Kuşimoto’da bir anıt inşa edildi.
Üsküdar faciası (1958)
Cumhuriyet tarihinin en büyük deniz kazalarından biri İzmit Körfezi’nde meydana geldi. İzmit ile Değirmendere arasında sefer yapan Üsküdar feribotu, şiddetli lodos nedeniyle 1 Mart 1958’de battı. 272 kişinin yaşamını yitirdiği kazadan sadece 39 kişi kurtulabildi.
