ANKARA – Nazlı Yüzbaşıoğlu
Uzmanlar, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev‘in Türkiye ziyaretinin önemini ve ikili ilişkilere etkilerini AA muhabirine değerlendirdi.
Kapadokya Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Ali Karasar, Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev’in yaklaşık 1 yıl önce göreve başladığını anımsatarak “Uluslararası gözlemcilerin tahminlerine göre, Özbekistan önümüzdeki 10 yıl boyunca hem Orta Asya bölgesinin hem Avrasya bölgesinin en hızlı kalkınan, dışarı açılan, kişi başına milli gelirini en hızlı yükseltmesi beklenen bir yıldız ülke.” dedi.
Türkiye ve Özbekistan’ın din ve dil köklerinin derinlere dayandığını belirten Karasar, “Şimdiye kadar ilişkiler arzu edilen seviyeye getirilememiş. Ancak özellikle son bir yıl içinde Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın dört değişik vesileyle Sayın Mirziyoyev ile bir araya geldiğini düşünelim. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Semerkant ziyaretinde Mirziyoyev ile bir araya geldiğinde ilişkilerin hızlı bir şekilde geliştirilmesi kararı alınmış ve bu konuda bir harekat planı hazırlanmıştı. İki ülkenin mevcut ticaret hacmi 1,3 milyar dolar civarında. Bunun 5 yılda 5 milyar dolara, 10 yılda ise 10 milyar dolara çıkarılması gibi hedefler konuldu.” diye konuştu.
İki ülke arasında sadece ticaret hacminde değil, karşılıklı ziyaretler, turizm, tarım, madencilik ve havacılık gibi birçok başlıkta iş birliği için detaylı bir çalışma planının çıkarıldığını vurgulayan Karasar, “Mirziyoyev’in ziyareti çok önem taşıyor. Bu ziyareti, Türkiye-Özbekistan ilişkilerinde önümüzdeki 5 ve 10 yılı belirleyecek tarihi bir ziyaret olarak görüyoruz.” dedi.
“Türkiye’nin Avrasya coğrafyasındaki bölgesel etkinliği açısından çok önemli”
Kadir Has Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mitat Çelikpala da Türkiye’nin, Orta Asya Cumhuriyetleri’nin bağımsızlıklarını ilan etmelerinden bu yana bu ülkelerle ilişkilerini adım adım derinleştirerek yürüttüğünü belirtti.
Kazakistan ve Kırgızistan ile ilişkilerin toparlandığını, Türkmenistan ile dengeli ilişkiler kurulmaya çalışıldığını belirten Çelikpala, “Son 10, 12 yıla bakıldığında Özbekistan, hep bu denklemin dışında kalmıştı. Bu, çok uzun bir süre. Dolayısıyla son bir iki yılda hareketlenen iyileşmenin, ilişkilerin daha iyi bir noktaya ulaşmasının, Türkiye’nin Avrasya coğrafyasındaki bölgesel etkinliği açısından çok önemli olduğunu düşünüyorum.” dedi.
“Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği mekanizmaları geliştirilmeli”
ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oktay Tanrısever de Mirziyoyev’in Türkiye ziyaretinin kardeşlik bağlarıyla birbirine bağlı iki ülke ilişkilerinin daha da güçlendirilmesi için çok önemli bir fırsat olduğunu kaydetti.
İkili ilişkilerin bugüne kadar pek gelişemediğini belirten Tanrısever, “Özbekistan Orta Asya’nın en büyük nüfusuna sahip ülkesi olup, ekonomik ve diplomatik açıdan Orta Asya’da bölgesel liderlik iddiası olan bir ülkedir. Türkiye ve Özbekistan’ın kapasitelerini bir araya getirmesiyle ortaya çıkacak sinerji sadece Türk dünyasındaki iş birliği sürecine ivme katmayacak, aynı zamanda Orta Asya ve Güney Asya bölgelerindeki birçok sorunun çözümüne katkı yapabilecek potansiyele sahiptir.” dedi.
Tanrısever, “Türkiye’nin Özbekistan ile önümüzdeki dönemde Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği mekanizmalarını geliştirmesi çok isabetli bir adım olacaktır. Yine önümüzdeki dönemde Özbekistan’ın Türk Konseyine katılımının sağlanması da aynı derecede önemli bir adım olabilir. Bu tarihi ziyaret iki kardeş ülke arasındaki ilişkilerin gelişiminde çok önemli bir yere sahip olacaktır.” diye konuştu.
Mirziyoyev’in ziyareti, yaklaşık 20 yıl aradan sonra Özbekistan’dan cumhurbaşkanı düzeyinde gerçekleştirilecek ilk ziyaret olma niteliği taşıyor.
